Je lichaam na de bevalling: onzekerheid en verwachtingen

Waarom voelt je lichaam na de bevalling zo anders?

Omdat het negen maanden lang is uitgerekt, verschoven en veranderd, en dat draait niet in een paar weken terug. Daarbij botsen je verwachtingen vaak met wat je in de spiegel ziet.

Voor de bevalling hebben veel vrouwen een idee van hoe het daarna zal zijn. De werkelijkheid valt vaak anders uit, en dat is helemaal oké. Hieronder zie je een paar veelgehoorde verwachtingen naast wat er meestal echt gebeurt.

Herken je jezelf in een van deze situaties? Dan kun je die veranderingen op je eigen tempo een plek geven. Het verschil tussen verwachting en werkelijkheid zegt niets over jou of over je lichaam, wel over de beelden waarmee we opgroeien.

Hoe lang duurt het voordat je lichaam hersteld is?

Het verloop verschilt per persoon, ook binnen dezelfde zwangerschap of hetzelfde gezin. Sommige veranderingen worden na enkele weken minder, andere vragen veel meer tijd.

Verloskundigen gebruiken soms de vuistregel "9 maanden zwanger, 9 maanden herstellen". Ze voegen er zelf aan toe dat je je daar niet te veel aan hoeft vast te houden. Herstel heeft geen deadline: de een voelt zich na vier maanden weer sterk, de ander pas na anderhalf jaar. Borstvoeding, slaap, een keizersnede of een zware bevalling spelen allemaal mee.

Een handige gewoonte: maak geen balans op na zes weken, maar na drie, zes en negen maanden. Kijk dan wat je weer kunt dat eerst nog niet lukte, zoals een stuk wandelen, je kind tillen zonder pijn of niezen zonder angst. Die kleine overwinningen zie je in de spiegel niet, maar ze tellen wel.

Is een zachte buik na de bevalling normaal?

Ja. Een zachte buik, een bult in het midden of striae komen veel voor en horen bij de eerste maanden. Je buikspieren hebben net als de rest van je lichaam tijd nodig.

De opening tussen de rechte buikspieren heet een diastase. De ruimte kan na de zwangerschap geleidelijk veranderen; het resultaat verschilt per lichaam. Is dat bij jou niet zo, dan is dat ook geen reden tot paniek: een fysiotherapeut kan je gericht helpen. Hoe je een diastase herkent en wat helpt, lees je bij de nacontrole na de bevalling.

Ook je gewicht en je borsten veranderen tijdens zwangerschap en borstvoeding. Daar is geen vaste termijn voor te geven, en ieder lichaam doet het op zijn eigen manier. Twijfel je over voeding of gewicht, dan denken je huisarts en het consultatiebureau graag met je mee.

Is het normaal dat je vagina anders voelt na de bevalling?

Ja. Het is volgens de Britse organisatie NCT heel gewoon dat je vagina na de bevalling wijder, zachter en opener aanvoelt. Voor veel vrouwen verbetert dat gevoel duidelijk in de maanden daarna.

Een litteken van een scheur of knip kan er anders uitzien dan je gewend was, en dat kan schrikken zijn als je voor het eerst met een spiegeltje kijkt. Je verloskundige of huisarts kan bij de nacontrole kijken en vertellen of het goed geneest. Dat geeft vaak rust. Wat er precies veranderd is en wat herstelt, lees je bij de nacontrole na de bevalling

Je bekkenbodem speelt hier een grote rol. Passende oefeningen kunnen bij herstel of klachten helpen, maar niet iedereen heeft extra aanspanning nodig. Bij pijn of onzekerheid kan een bekkenfysiotherapeut meedenken. Hoe en wanneer je begint, lees je bij hoe de bekkenbodem werkt.

Hoe ga je om met onzekerheid over je lichaam?

Door je aandacht te verleggen van hoe je lichaam eruitziet naar wat het doet en kan, en door te werken aan de dingen die je zelf kunt beïnvloeden. Dat gaat niet in een dag, maar het helpt echt.

1. Kijk naar wat je lichaam doet. Het is aan het herstellen en verzorgt misschien ook je baby. Dat verandert niet meteen hoe je je voelt, maar het maakt de tijdlijn begrijpelijker.
2. Beweeg om je goed te voelen. Begin met wandelen en bouw rustig op. Bewegen is goed voor je herstel en je humeur. Zie verzorging rondom sporten.
3. Beweeg wanneer het prettig voelt. Als je bekkenbodemklachten hebt, kan gerichte begeleiding helpen. Zorg ook voor ontspanning.
4. Beperk het vergelijken. Merk je dat beelden op sociale media je onzeker maken, volg dan een tijdje minder van die accounts.
5. Draag kleding die nu past. Leg de spijkerbroek van voor je zwangerschap even weg. Kleding die lekker zit, maakt een groot verschil in hoe je je de hele dag voelt.
6. Plan een moment voor jezelf. Een warme douche, je verzorgingsmoment, tien minuten zonder baby. Zorgen voor jezelf is geen luxe, het hoort bij herstellen.

Hoe praat je met je partner over je lichaam en intimiteit?

Gewoon eerlijk en op een rustig moment, en niet pas in bed. Veel partners hebben geen idee hoe onzeker je je voelt, en zijn juist opgelucht als je het vertelt.

Begin bij je gevoel in plaats van bij je lichaam: "Ik voel me nog niet thuis in mijn lijf" zegt meer dan "Ik vind mijn buik lelijk." Vertel wat je fijn vindt, zoals knuffelen of een massage, en wat je nog even spannend vindt. Volgens Thuisarts hebben veel vrouwen de eerste maanden minder zin in seks, en speelt vooral moeheid daarbij mee. Dat is dus geen teken dat er iets mis is tussen jullie.

Intimiteit hoeft niet meteen seks te zijn. Samen in bad, tegen elkaar aan op de bank of een avond zonder telefoon: dat soort momenten helpen je om je lichaam weer als iets fijns te ervaren. Is seks pijnlijk of blijft het lastig, dan helpt je huisarts of een bekkenfysiotherapeut je verder.

Wanneer is onzekerheid meer dan een dip?

Als je je langer dan twee weken somber voelt of nergens meer plezier in hebt. Dan kan het om een depressie gaan, en daar is goede hulp voor.

In de eerste dagen huilen veel vrouwen vaak; die kraamtranen zijn volgens Thuisarts na ongeveer tien dagen over. Een depressie duurt langer. Je hebt dan veel minder zin om dingen te doen en veel minder plezier. Volgens de KNOV krijgt ongeveer 1 op de 10 vrouwen na de bevalling te maken met een depressie. Gesprekken helpen vaak goed, en bij sommige medicijnen kun je borstvoeding blijven geven. Je kunt terecht bij je huisarts, je verloskundige of een POP-poli in het ziekenhuis. Bij de nacontrole wordt ook gevraagd hoe je je psychisch voelt.

Verder lezen

• De nacontrole na de bevalling
• Herstel en intimiteit bespreken bij de nacontrole
• Bekkenbodemoefeningen voor thuis