intieme verzorging

Vaginale afscheiding: wat is normaal en wanneer niet?

Vaginale afscheiding hoort bij je lichaam en verandert soms mee met je cyclus. Ontdek wat gebruikelijk kan zijn en wanneer je beter advies vraagt.

In het kort

Afscheiding is gezond. Ze houdt je vagina vochtig en schoon.
Gewone afscheiding is doorzichtig of wit en ruikt een beetje zuur. De hoeveelheid wisselt.
Rond de eisprong, bij opwinding, in de zwangerschap en met de pil heb je meer afscheiding. Na de overgang vaak minder.
Verandert afscheiding sterk en krijg je daarnaast jeuk, pijn, bloedverlies buiten de menstruatie of een opvallende geur? Bespreek dat met je huisarts.
Was alleen de buitenkant met lauw water. De binnenkant van je vagina houdt zichzelf schoon.

Wat is vaginale afscheiding eigenlijk?

Afscheiding is vocht uit de vagina en de baarmoederhals. Zo houdt je vagina zichzelf vochtig en voert ze vanzelf vuil en oude cellen af.

Afscheiding bevat slijm, vocht, oude cellen van het slijmvlies en melkzuurbacteriën. Melkzuurbacteriën spelen vaak een rol in de natuurlijke omgeving van de vagina, maar de samenstelling kan verschillen. Meer over die beschermende bacteriën lees je bij meer over vaginale afscheiding.

Je kunt afscheiding dus zien als een slim, ingebouwd schoonmaaksysteem. Daarom hoef je aan de binnenkant van je vagina niets te doen: geen spoelen, geen speciale middeltjes.

Hoe ziet normale afscheiding eruit?

Doorzichtig tot wit, met een licht zure geur. Thuisarts beschrijft gewone afscheiding zo, en ook lichtgele of wat plakkerige afscheiding kan normaal zijn.

Dat laatste schrijft het Center for Young Women's Health van het Boston Children's Hospital. Een lichtgele vlek in je ondergoed aan het eind van de dag is dan ook meestal niets om je zorgen over te maken, zolang er geen jeuk of andere geur bij komt.

Er is geen vaste 'normale' hoeveelheid. Volgens de NHS verschilt het per vrouw en per moment. Belangrijker dan de hoeveelheid is of er iets verandert ten opzichte van wat voor jou gewoon is. Een handige gewoonte: houd een paar cycli bij hoe je afscheiding eruitziet. Dan leer je je eigen patroon kennen en zie je sneller wat voor jou afwijkt.

Waarom heb je soms meer afscheiding?

Meestal door je hormonen. Rond je eisprong, bij opwinding, in de zwangerschap en met de pil maak je meer afscheiding, en dat is precies zoals het hoort.

Je eisprong. Rond de eisprong wordt afscheiding vaak helderder, natter en glibberiger, een beetje als rauw eiwit.
Opwinding. Bij seksuele opwinding maakt je vagina extra vocht aan.
Zwangerschap. Je hebt dan meestal duidelijk meer afscheiding.
Hormonen. De pil en andere middelen met oestrogeen geven vaak meer afscheiding.

Na de overgang daalt het oestrogeen en wordt de afscheiding vaak minder. Dat kan een droog of schraal gevoel geven. Lees daarover meer bij vaginale klachten tijdens de overgang.

Wat betekent een andere kleur of geur?

Een verandering kan verschillende oorzaken hebben, van hormonale schommelingen tot irritatie of een infectie. Alleen aan de kleur of geur kun je de oorzaak niet betrouwbaar herkennen.

Hieronder zie je de meest voorkomende patronen. Zie het als een eerste wegwijzer, niet als zelftest: verschillende oorzaken kunnen op elkaar lijken.

Wat je ziet of ruikt	Mogelijke oorzaak
Wit en brokkelig, als kwark of yoghurt, met jeuk. Ruikt meestal niet anders	Dit kan bij een schimmelinfectie voorkomen, maar is niet voldoende voor een diagnose.
Veel grijs-witte, dunne afscheiding met een vissige geur, vaak sterker na seks	Kan passen bij bacteriële vaginose; bij klachten kan de huisarts de oorzaak beoordelen.
Geelgroen of schuimend, soms met jeuk en een andere geur	Trichomonas, een soa.
Veranderde afscheiding met pijn onder in je buik of bloedverlies	Mogelijk chlamydia of gonorroe.
Afscheiding met blaasjes of pijnlijke wondjes	Kan meerdere oorzaken hebben. Laat pijnlijke blaasjes of wondjes beoordelen.
Bruin of rood buiten je menstruatie	Bloed. Laat de oorzaak altijd uitzoeken.

Een soa kan soms weinig of geen klachten geven. Als je een risico op een soa hebt gelopen, is testen belangrijker dan proberen de oorzaak aan afscheiding alleen te herkennen.

Hoe houd je je vagina in balans?

Door zo weinig mogelijk te doen: was alleen de buitenkant met lauw water en laat de binnenkant met rust. Thuisarts geeft deze adviezen als je last hebt van afscheiding.

Was met lauw water. Alleen de ingang van je vagina en je vulva. Zeep is niet nodig, ook geen neutrale.
Laat de binnenkant met rust. Spoelen is niet nodig, ook niet met melkzuur.
Sla thuismiddeltjes over. Theeboomolie, knoflook, yoghurt of probiotica in je vagina hoeven niet.
Dep je vulva droog. Niet wrijven, gewoon zacht deppen met een schone handdoek.
Kies parfumvrij en ademend. Maandverband en tampons zonder parfum, liever geen inlegkruisjes of anders katoenen, en katoenen ondergoed.
Kies wat bij jou past. Gebruik eventuele glijmiddelen volgens hun instructies en vermijd onnodige inwendige producten.

Meer over een milde wasroutine lees je bij een milde wasroutine. Een vast verzorgingsmoment voor je uitwendige huid past daar mooi bij: de binnenkant doet zijn eigen werk, de buitenkant mag je met aandacht verzorgen.

Wanneer ga je met afscheiding naar de huisarts?

Als de verandering opvallend is, blijft aanhouden of samengaat met jeuk, pijn, een sterke geur, branderig plassen of bloedverlies buiten je menstruatie. Bij koorts, toenemende buikpijn of zwangerschap met klachten is sneller contact verstandig.

Jouw situatie	Wat past het best
Meer afscheiding rond je eisprong, verder niets	Niets doen, dit is normaal
Jeuk en witte brokjes, en je hebt eerder een schimmel gehad	Laat de oorzaak beoordelen; bij terugkerende klachten kan de huisarts adviseren
Voor het eerst jeuk en witte afscheiding	Eerst de huisarts bellen voordat je zelf iets koopt
Vissige geur of geelgroene afscheiding	Naar de huisarts
Kans op een soa, ook zonder klachten	Laat je testen bij de huisarts of GGD
Bloed buiten je menstruatie of na de overgang	Altijd naar de huisarts

Ga naar je huisarts als

je veel jeuk of pijn hebt, of het brandt bij het plassen;
je afscheiding een andere kleur heeft of vies ruikt;
je pijn hebt onder in je buik;
je klachten hebt na de overgang, of als je 15 jaar of jonger bent en klachten hebt.

Veelgestelde vragen

Hoeveel afscheiding is normaal?

Daar is geen vast getal voor. Het verschilt per vrouw en per fase van je cyclus. Belangrijker dan de hoeveelheid is of er iets verandert aan kleur, geur of klachten.

Mijn afscheiding is geel. Moet ik me beter wassen?

Nee, dat is niet nodig. Lichtgele afscheiding kan gewoon normaal zijn. Is ze geelgroen, schuimend of ruikt ze vies, ga dan naar je huisarts.

Is bacteriële vaginose een soa?

Nee. Thuisarts en de NHS noemen het geen soa. Seks kan het wel uitlokken.

Mag ik elke dag een inlegkruisje dragen?

Liever niet. Thuisarts raadt aan om geen inlegkruisjes te gebruiken, of katoenen te kiezen. Katoenen ondergoed dat je vaker wisselt is vaak prettiger voor je huid.

Verder lezen

Meer over vaginale afscheiding

Deze kennisbank biedt algemene achtergrondinformatie en vervangt geen persoonlijk advies van een arts, verloskundige of andere zorgverlener.